1.5 Comorbiditeit

JGZ-richtlijn Psychosociale problemen

JGZ-richtlijn Psychosociale problemen

Psychosociale problemen

Somatische klachten en psychosociale problemen

Somatische klachten kunnen zowel een kenmerk als een oorzaak zijn van psychosociale problematiek. Zo blijkt dat aandoeningen zoals astma, een licht verstandelijke beperking of slaapproblemen het risico op psychosociale problemen kunnen verhogen [117];[34];[39]. Omgekeerd kunnen psychosociale problemen de cognitieve ontwikkeling beïnvloeden, bijvoorbeeld door het ontstaan van spraak-, taal- of leerproblemen [118];[119].

De ontwikkeling van kinderen vindt plaats binnen verschillende domeinen (zoals fysiek, motorisch, taal en cognitief) en wordt bepaald door een voortdurende interactie tussen het kind, de ouders en de omgeving. Psychosociale problemen en bijbehorende opvoedingsproblemen staan altijd in wisselwerking met deze ontwikkelingsdomeinen. De impact van psychosociale problematiek op andere ontwikkelingsgebieden hangt af van de aard, duur en frequentie van de problemen, evenals van de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van het kind.

Ernstige psychosociale problemen kunnen ook invloed hebben op de ontwikkeling van hersenstructuren, zoals de prefrontale cortex, hippocampus en amygdala [57]. Er is een duidelijk verband tussen ernstige psychosociale problemen en verstoringen in de stressreactie van het lichaam, vooral in de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as). Dit kan bijdragen aan problemen in de ontwikkeling van het zenuwstelsel [55]. Een ontregelde HPA-as veroorzaakt onevenwichtige stresshormoonspiegels, waaronder cortisol, en kan resulteren in een permanente staat van verhoogde alertheid, gericht op een snelle vecht-of-vluchtreactie bij stress [121];[122]. Deze verstoringen kunnen zowel prenataal als in de kindertijd optreden en hebben mogelijk invloed op temperament en emotieregulatie [152].

Ook verstoringen in de sensorische informatieverwerking (prikkelverwerking) blijken samen te hangen met psychosociale problemen en psychiatrische aandoeningen (zie JGZ-richtlijn ASS Deze linkt opent in een nieuw tabblad en ADHD Deze linkt opent in een nieuw tabblad). Problemen in de prikkelverwerking kunnen het emotioneel, gedragsmatig en sociaal functioneren beïnvloeden [235]. Hyper- of hyporeactief reageren op zintuiglijke prikkels is hierbij kenmerkend: kinderen met een lage prikkeldrempel kunnen door bepaalde prikkels opvallend druk, fel of emotioneel reageren, terwijl kinderen met een hoge prikkeldrempel juist meer stimulatie nodig hebben om adequaat te reageren [235]. Bepaalde somatische aandoeningen kunnen bovendien bijdragen aan verstoringen in de sensorische informatieverwerking.

Heb je vragen?

Neem voor vragen of meer informatie contact met ons op

Contact opnemen