2.7 Risico en beschermende factoren

JGZ-richtlijn Overgewicht

JGZ-richtlijn Overgewicht

Beschermende factoren zijn borstvoeding [59] en een gezond en gevarieerd voedingspatroon met voldoende beweging [10]. Risicofactoren zoals een hoog lichaamsgewicht voor de leeftijd / lengte, snelle groei in de eerste levensjaren en een familie met genetische predispositie [39] vergroten de kans op overgewicht / obesitas later in het leven. Stigmatisering, pesten, een laag zelfbeeld en depressie maken de kans op blijvend overgewicht groter [81].

Hoog lichaamsgewicht voor de leeftijd / lengte

Verschillende studies hebben aangetoond dat een hoog geboortegewicht en een hoog lichaamsgewicht op leeftijd van 5 maanden tot 11 jaar redelijk tot goede voorspellers zijn voor het ontwikkelen van overgewicht/obesitas later in het leven. Meer dan 50% van de kinderen met obesitas zal ook als volwassene obesitas hebben [84]. Hoe ouder een kind met overgewicht en hoe hoger de BMI, hoe groter de kans dat het overgewicht blijft bestaan in volwassenheid. Dit effect is bovendien sterker voor kinderen met een ouder met overgewicht dan voor kinderen van ouders zonder overgewicht [29][72].

Snelle gewichtstoename

Een snelle toename in gewicht op de groeicurve (≥ 0,67 SD) in de eerste 1-6 levensjaren verhoogt de kans op overgewicht en obesitas later in het leven [3][29][56][83][94][95][96][97][23][28][35][47][72][74][83][87][88][91][98][99]. Bij adolescenten met obesitas bleek de grootste gewichtstoename retrospectief al tussen 2 en 6 jaar te hebben plaatsgevonden [29][100].

Familiaire belasting 

Kinderen met een of beide ouders met overgewicht hebben een verhoogd risico op blijvend overgewicht [29][39]. Het risico neemt toe naarmate de BMI van de ouder hoger is [9].

Borstvoeding

Er zijn aanwijzingen dat borstvoeding samenhangt met een minder snelle gewichtstoename in de vroege kindertijd en een lager risico op overgewicht en obesitas bij kinderen [59]. Mogelijke verklaringen zijn: betere zelfregulatie van honger en verzadiging door het kind, de samenstelling van moedermelk (o.a. relatief laag eiwitgehalte en aanwezigheid van biactieve stoffen zoals leptine) en effecten op het microbioom. De bewijskracht van studies is echter laag door het observationele karakter en mogelijke confounding (het effect wordt mede beïnvloed door andere factoren, zoals gezinssituatie, leefstijl en gezondheidsbewustzijn). Een causale relatie en optimale borstvoedingsduur zijn niet vastgesteld.

Heb je vragen?

Neem voor vragen of meer informatie contact met ons op

Contact opnemen